Profilaktyka | Razem naprawi ochronę zdrowia

Smog zabija w Polsce dziesiątki tysięcy osób rocznie — o powietrzu trzeba więc myśleć w kategoriach zdrowia, a nie samego klimatu

Sun, 28 Jun 2026 09:00:00 +0200

O smogu mówi się zwykle w kontekście klimatu albo pogody, rzadziej jako o jednej z największych przyczyn przedwczesnych zgonów w Polsce. A tak właśnie jest: brudne powietrze zabija u nas więcej ludzi niż wypadki drogowe, tyle że powoli i niewidocznie. Profilaktyka zdrowotna, która nie zajmuje się powietrzem, zostawia poza zasięgiem jeden z głównych czynników chorób.

Skala, o której się nie myśli jak o zdrowiu

Zanieczyszczone powietrze odpowiada w Polsce za około 40–47 tysięcy przedwczesnych zgonów rocznie — z powodu chorób układu oddechowego, krążenia i nowotworów, które smog wywołuje albo zaostrza. Mimo poprawy w ostatniej dekadzie średnie stężenie pyłu PM2,5 wynosi u nas około 14,5 µg/m³, wciąż niemal trzykrotnie powyżej normy WHO (5 µg/m³). Głównym źródłem pozostają domowe piece — tak zwane kopciuchy, których wciąż dymi nad Polską około 2,5 miliona.

Szacunki liczby zgonów różnią się w zależności od źródła i metody (Puls Medycyny/PIE podają ok. 40–43 tys., Europejska Agencja Środowiska nawet ok. 47 tys.). Wszystkie zgodnie plasują Polskę w niechlubnej czołówce UE.

Likwidacja smogu jako polityka zdrowotna

Najskuteczniejsze „leczenie" smogu to jego likwidacja u źródła: wymiana kopciuchów, odejście od paliw kopalnych w ciepłownictwie i energetyce, czyste źródła energii i transportu. To dlatego walka o czyste powietrze jest jednocześnie polityką zdrowotną i polityką energetyczno-środowiskową — a jej efekt zdrowotny liczy się w dziesiątkach tysięcy uratowanych istnień rocznie.

Co proponuje Razem

Odpowiedź na smog leży w programie energetycznym i środowiskowym Razem, a jej stawką jest zdrowie publiczne:

Odejście od paliw kopalnych i wymiana kopciuchów — likwidacja głównego źródła smogu, rozwijana w siostrzanym serwisie Razem dla energetyki.
Ochrona czystego powietrza i przyrody jako polityka zdrowia publicznego — pisze o niej Razem dla środowiska.
Profilaktyka, która obejmuje powietrze — bo dziesiątki tysięcy zgonów rocznie stawiają czyste powietrze wśród spraw zdrowotnych, a nie wyłącznie ekologicznych.

Więcej o zapobieganiu chorobom, zanim się zaczną, w dziale Profilaktyka.

Źródła i dalsza lektura

Pielęgniarka i dentysta wracają do szkoły

Sat, 27 Jun 2026 13:00:00 +0200

Profilaktyka działa najskuteczniej wtedy, gdy dociera do wszystkich niezależnie od zamożności, a nie zatrzymuje się tam, gdzie kończą się prywatne pieniądze rodziny. W przypadku dzieci takim miejscem jest szkoła — przechodzą przez nią wszystkie, niezależnie od zamożności rodziców. Razem chce, by opieka zdrowotna do szkół wróciła.

Gabinet, którego już nie ma

Przez lata z polskich szkół zniknęły gabinety pielęgniarskie i stomatologiczne, a wraz z nimi najprostsza forma wyrównywania szans zdrowotnych. Dziecko z domu, w którym wizyta u dentysty jest oczywistością, i dziecko, dla którego jest luksusem, w szkole miały te same szanse na przegląd zębów czy szczepienie. Bez tej opieki różnice zdrowotne między dziećmi zaczynają się jeszcze wcześniej i pogłębiają na całe życie.

Razem chce przywrócić w szkołach opiekę pielęgniarską, stomatologiczną i obowiązkowe szczepienia, a na uczelniach zapewnić opiekę lekarską, dentystyczną i psychologiczną — bo młodzi dorośli też wypadają dziś z systemu opieki.

Co proponuje Razem

Przywrócimy opiekę pielęgniarską, opiekę stomatologiczną i obowiązkowe szczepienia w szkołach. Zapewnimy opiekę lekarską, dentystyczną i psychologiczną na uczelniach.— Deklaracja programowa Razem — „Zdrowie ponad zyski”, partiarazem.pl

Pielęgniarka i dentysta w szkole — profilaktyka docierająca do wszystkich dzieci.
Obowiązkowe szczepienia realizowane tam, gdzie są wszystkie dzieci.
Opieka lekarska, dentystyczna i psychologiczna na uczelniach dla młodych dorosłych.

To profilaktyka od najmłodszych lat — dopełnia ją bilans zdrowia i refundowane szczepienia. O tym, jak wygląda dostępna, publiczna szkoła, pisze siostrzany serwis Razem dla szkół. Więcej w dziale Profilaktyka.

Źródła i dalsza lektura

Partia Razem — „Zdrowie ponad zyski" (deklaracja programowa, pkt 12)

Bilans zdrowia i refundowane szczepienia — wykryć wcześnie, zamiast leczyć za późno

Fri, 26 Jun 2026 09:00:00 +0200

Większość dorosłych Polaków trafia do lekarza dopiero wtedy, gdy coś już boli. Tymczasem najtańsze i najskuteczniejsze leczenie to takie, którego udało się uniknąć albo które zaczęto wcześnie. Razem chce wbudować profilaktykę w system: przez bilans zdrowia i refundowane szczepienia.

Wczesne wykrycie zamiast kosztownego leczenia

Regularny bilans zdrowia — zestaw badań przesiewowych dopasowanych do wieku — pozwala wychwycić nadciśnienie, cukrzycę czy nowotwór na etapie, na którym leczenie jest tańsze i skuteczniejsze. Refundowane szczepienia dla dorosłych (na przykład przeciw grypie czy pneumokokom) zapobiegają hospitalizacjom, które kosztują system wielokrotnie więcej niż sama szczepionka. Wydatek na taką profilaktykę zwraca się mniejszą liczbą ciężkich przypadków, więc jest raczej inwestycją niż dodatkowym kosztem systemu.

U dzieci Razem chce rozszerzyć istniejący bilans zdrowotny o badania, których dziś w nim brakuje: wizyty stomatologiczne, ocenę dietetyczną oraz kwestionariusz zdrowia psychicznego — bo problemy wykryte w dzieciństwie łatwiej odwrócić.

Co proponuje Razem

Wprowadzimy bilans zdrowia i refundowane szczepienia dla dorosłych. Rozszerzymy bilans zdrowotny dziecka o dodatkowe badania — w tym wizyty stomatologiczne, dietetyczne oraz kwestionariusz zdrowia psychicznego.— Deklaracja programowa Razem — „Zdrowie ponad zyski”, partiarazem.pl

Bilans zdrowia dla dorosłych — badania przesiewowe wychwytujące choroby wcześnie.
Refundowane szczepienia dla dorosłych — tańsza szczepionka zamiast droższej hospitalizacji.
Rozszerzony bilans dziecka o stomatologię, dietetykę i kwestionariusz zdrowia psychicznego.

Profilaktyka najlepiej działa tam, gdzie są wszyscy — dlatego jej częścią jest powrót opieki zdrowotnej do szkół. Więcej w dziale Profilaktyka.

Źródła i dalsza lektura

Partia Razem — „Zdrowie ponad zyski" (deklaracja programowa, pkt 16)