Czym jest wizyta „po pieczątkę” i pętla kolejkowa w ochronie zdrowia?

To wizyta u lekarza, której jedynym celem jest dokument: skierowanie, recepta albo zlecenie badania. Pacjent czeka w kolejce do lekarza tylko po to, żeby potem ustawić się w kolejnej, na przykład do fizjoterapeuty, który na NFZ może prowadzić rehabilitację leczniczą dopiero na podstawie skierowania lekarza ( art. 59 ustawy o świadczeniach ). Razem nazywa to „pętlami kolejkowymi” i chce je zlikwidować przez przeniesienie części zadań na inne zawody medyczne ( odpowiedź Razem w barometrze zarobkilekarzy.pl ).

Czy pielęgniarka może dziś wystawić receptę albo skierowanie?

Tak, ale w wąskim zakresie. Pielęgniarka z tytułem magistra lub specjalisty po odpowiednim kursie może samodzielnie ordynować leki z określonymi substancjami czynnymi i wystawiać na nie recepty, a z licencjatem i kursem — wystawiać recepty na kontynuację leczenia zleconego przez lekarza. Może też kierować na określone badania diagnostyczne z ministerialnego wykazu ( art. 15a ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej ). Skierowania do lekarza specjalisty na NFZ wystawia lekarz, a do okulisty także optometrysta ( art. 57 ustawy o świadczeniach ).

Czy Razem chce, żeby pielęgniarki i farmaceuci zastąpili lekarzy?

Nie. Partia pisze, że inne zawody, przejmując część zadań, mogą zmniejszać „popyt na drogą pracę lekarzy”, a nowoczesna medycyna „wymaga zgranego, dobrze zintegrowanego zespołu specjalistów z różnych zawodów medycznych”. Partia wskazuje już m.in. recepty i skierowania wystawiane przez pielęgniarki i fizjoterapeutów, a kompleksowy plan przenoszenia kompetencji ma powstać po przeglądzie podziału zadań, w porozumieniu z przedstawicielami personelu ( odpowiedź Razem w barometrze zarobkilekarzy.pl ).

Co z ustawą o zawodzie dietetyka?

Razem deklaruje, że będzie dążyć do jej wprowadzenia, by unormować zadania i kompetencje dietetyków w systemie ochrony zdrowia ( barometr zarobkilekarzy.pl ). W Sejmie leży poselski projekt ustawy o zawodzie dietetyka (druk nr 3126), złożony 16 lipca 2026 r. przez grupę posłów i skierowany 17 września do pierwszego czytania w Komisji Zdrowia ( przebieg procesu, API Sejmu ). W barometrze partia nie odnosi się do tego konkretnego projektu.

Wizyta „po pieczątkę”: jak rozplątać pętle kolejkowe

Część wizyt w polskich przychodniach kończy się tym, że pacjent wychodzi z jednym dokumentem: skierowaniem na rehabilitację, receptą na lek, który bierze od lat, albo zleceniem badania. Przepisy w wielu takich sytuacjach wymagają podpisu lekarza, więc chory czeka w kolejce do lekarza po to, by potem ustawić się w kolejnej. Partia Razem nazywa to „pętlami kolejkowymi” i chce je rozplątać, przenosząc i poszerzając kompetencje pielęgniarek, fizjoterapeutów, diagnostów laboratoryjnych i farmaceutów. Ma to zmniejszyć popyt na drogą pracę lekarzy, oszczędzić czas pacjentów i pieniądze NFZ, które dziś finansują wizyty „po pieczątkę pod skierowaniem” (odpowiedź Razem w barometrze zarobkilekarzy.pl, 6.11.2026).

Część uprawnień partia wymienia już teraz: zlecanie dodatkowych badań przez diagnostę laboratoryjnego, recepty i skierowania wystawiane przez pielęgniarki i fizjoterapeutów oraz szersze zadania farmaceutów. Kompleksowy plan ma powstać po przeglądzie podziału zadań, w porozumieniu z przedstawicielami personelu.

Kluczowe liczby

324,7 mln — porad lekarskich udzielonych w Polsce w 2024 r. w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej (GUS, „Ambulatoryjna opieka zdrowotna w 2024 r.”)
8,8 — konsultacji lekarskich na mieszkańca Polski w 2024 r., w tym 0,7 teleporady (OECD Health Statistics, dane: konsultacje)
5,9 — praktykujących pielęgniarek na 1000 mieszkańców Polski w 2023 r. (OECD Health Statistics, dane: kadry)
art. 59 — rehabilitacja lecznicza na NFZ przysługuje „na podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego”, choć kwalifikowanie i planowanie fizjoterapii należy do zadań fizjoterapeuty (ustawa o świadczeniach; art. 4 ust. 2 ustawy o zawodzie fizjoterapeuty)
druk nr 3126 — poselski projekt ustawy o zawodzie dietetyka, od 17.09.2026 r. skierowany do pierwszego czytania w Komisji Zdrowia (stan według API Sejmu na 9.11.2026) (przebieg procesu)

Rehabilitacja i specjalista zaczynają się od podpisu lekarza

Przykładem jest pacjentka z bólem kręgosłupa, której pomogłaby seria zabiegów. Zawód fizjoterapeuty jest według ustawy „samodzielnym zawodem medycznym”, a wśród jego zadań ustawa wymienia diagnostykę funkcjonalną, kwalifikowanie, planowanie i prowadzenie fizykoterapii i kinezyterapii (art. 2 i art. 4 ust. 2 ustawy o zawodzie fizjoterapeuty). Kiedy jednak rehabilitacja ma być finansowana przez NFZ, ustawa o świadczeniach przyznaje do niej prawo „na podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego” (art. 59 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej). Pacjentka najpierw czeka więc na termin w przychodni, a potem z dokumentem w ręku czeka na rehabilitację, choć o tym, jakie zabiegi są jej potrzebne, i tak zdecyduje fizjoterapeuta.

Podobnie jest w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej. Świadczenia specjalisty finansowane ze środków publicznych są udzielane na podstawie skierowania lekarza, a ustawa zwalnia z tego wymogu tylko część poradni, między innymi ginekologa, dentystę, onkologa i psychiatrę (art. 57 ustawy o świadczeniach). W tym samym przepisie obok lekarza wymieniony jest optometrysta, który może skierować pacjenta do okulisty, jeśli ma umowę z NFZ albo pracuje u świadczeniodawcy, który ją ma. Skierowanie do specjalisty wystawione przez kogoś innego niż lekarz jest więc w polskim prawie możliwe, tyle że w wąskim wycinku.

Mechanizm ten działa w systemie, który udziela ogromnej liczby porad. W 2024 r. udzielono w Polsce 324,7 mln porad lekarskich (GUS), a według OECD na mieszkańca przypadało 8,8 konsultacji lekarskiej (OECD). Żadna z tych statystyk nie mówi, ile wizyt było tylko formalnością, i nie mamy danych, które by na to odpowiadały. Mechanizm da się za to odczytać z przepisów: każdy podpis zastrzeżony dla lekarza oznacza, że czas specjalisty o najdłuższym i najdroższym wykształceniu idzie także na czynności, które mogłyby załatwić osoby z innymi kwalifikacjami. Te godziny odpadają z grafiku dla pacjentów, którzy przyszli do lekarza z problemem wymagającym jego wiedzy.

Uprawnienia już istnieją, ale są obwarowane i rozproszone

Część takich uprawnień polskie prawo już zna, choć rozdaje je ostrożnie i pod warunkami. Pielęgniarka i położna z tytułem magistra albo specjalisty, po kursie specjalistycznym, mogą samodzielnie ordynować leki zawierające określone substancje czynne i wystawiać na nie recepty, a także zlecać wyroby medyczne. Pielęgniarka z licencjatem i kursem może wystawić receptę, ale tylko na leki „niezbędne do kontynuacji leczenia” zleconego przez lekarza. Obie grupy mogą kierować na określone badania diagnostyczne, w tym laboratoryjne, z wykazu ustalanego przez ministra zdrowia (art. 15a ust. 1, 2 i 6 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, tekst jednolity). Skierowanie do specjalisty czy na rehabilitację na NFZ nadal pozostaje w rękach lekarza.

Farmaceuta w ramach opieki farmaceutycznej prowadzi konsultacje i przeglądy lekowe, może wykonywać określone badania diagnostyczne i wystawiać recepty „w ramach kontynuacji zlecenia lekarskiego” (art. 4 ust. 2 ustawy o zawodzie farmaceuty). Fizjoterapeuta może zlecać wyroby medyczne, ale recept na leki ani skierowań na badania w katalogu jego zadań nie ma (art. 4 ust. 2 ustawy o zawodzie fizjoterapeuty). Ustawa o medycynie laboratoryjnej opisuje pracę diagnosty jako wykonywanie badań, ocenę ich jakości i wartości diagnostycznej oraz interpretację i autoryzację wyników; zlecania kolejnych badań w tym katalogu nie wymienia, a o zakresie zleconych badań, jak stanowi ustawa, „decyduje” lekarz leczący pacjenta (art. 3 i 25 ustawy o medycynie laboratoryjnej). Diagnosta, który widzi w wyniku coś, co wymaga dodatkowego oznaczenia, może dziś najwyżej to zasugerować, a pacjent wraca po zlecenie do lekarza.

Te uprawnienia narastały kawałkami, ustawa po ustawie, każde z innymi warunkami: dyplom, kurs, wykaz z rozporządzenia, „kontynuacja” cudzego zlecenia. Z perspektywy pacjenta trudno je w ogóle dostrzec, bo w przychodni i tak trafia do rejestracji, która zapisuje go do lekarza.

Zespół zamiast samotnego kowboja

Razem opisuje problem jako sprawę organizacji pracy. W odpowiedzi na ankietę barometru partia pisze, że „przestarzały hierarchiczny system podziału pracy i zadań zawodów medycznych marnuje potencjał zarówno lekarzy jak i zawodów medycznych w ogóle”, i zapowiada przenoszenie zadań tak, by „poszerzyć dostęp pacjentów do świadczeń” (odpowiedź Razem w barometrze zarobkilekarzy.pl). Partia ujmuje to dalej obrazowo, pisząc, że „czas lekarzy jako samotnych kowbojów się skończył”, i ma na myśli podział pracy w systemie, czyli to, kto w zespole wykonuje jakie zadania.

Przy pielęgniarkach partia wskazuje konkretne miejsca: przychodnie POZ i specjalistyczne, ginekologię, medycynę szkolną i opiekę długoterminową, czyli wszędzie tam, „gdzie może to zmniejszyć popyt na pracę lekarzy”. Dodatkowe zadania mają znaleźć odbicie w sektorowej siatce wynagrodzeń, a w tej samej odpowiedzi partia zapowiada zwiększenie liczby kształconych pielęgniarek (barometr zarobkilekarzy.pl, obszar 02). Polska miała w 2023 r. 5,9 praktykującej pielęgniarki na 1000 mieszkańców (OECD), a sama partia pisze, że Polska „znacząco odstaje pod względem średniej OECD w liczbie pielęgniarek na 1000 osób”, więc każde nowe zadanie dla tej grupy trafia na kadrę, której i tak brakuje. O płacach personelu piszemy w tekście o godnych pensjach w ochronie zdrowia. Jak wygląda dziś opieka pielęgniarska w szkołach, opisuje razemdlaszkol.pl w tekście o medycynie szkolnej.

Krótki przegląd tego, co mogą wnieść poszczególne zawody, znajduje się w tekście o marnowanym potencjale profesjonalistów ochrony zdrowia. Od tego samego podziału uprawnień zależy, przez ile kolejek pacjent musi przejść, zanim trafi do osoby, która faktycznie mu pomoże.

Dietetyk, którego system nie zna

Dietetyk nie ma dziś własnej ustawy zawodowej, więc jego zadania i kompetencje w systemie ochrony zdrowia nie są uregulowane tak jak zadania fizjoterapeuty czy diagnosty. Razem zapowiada, że będzie dążyć do wprowadzenia ustawy o zawodzie dietetyka, „by unormować zadania i kompetencje tego zawodu w systemie ochrony zdrowia” (barometr zarobkilekarzy.pl). Program partii przewiduje zresztą wizyty dietetyczne w poszerzonym bilansie zdrowia dziecka (deklaracja programowa 2025, pkt 16), o czym piszemy przy bilansie zdrowia i szczepieniach.

W Sejmie leży poselski projekt ustawy o zawodzie dietetyka i samorządzie zawodowym dietetyków, który według opisu procesu ma usankcjonować dietetyka jako samodzielny zawód medyczny (przebieg procesu, API Sejmu; druk nr 3126). Projekt złożyła 16 lipca 2026 r. grupa posłów, a 17 września skierowano go do pierwszego czytania w Komisji Zdrowia; na 9 listopada 2026 r. API Sejmu nie odnotowuje kolejnych etapów (przebieg procesu). Partia w barometrze nie odnosi się do tego konkretnego projektu.

Co proponuje Razem

Program Razem zapowiada, że partia skończy „z marnowaniem potencjału profesjonalistów ochrony zdrowia” i poszerzy kompetencje i zadania pielęgniarek, diagnostów laboratoryjnych, ratowników, fizjoterapeutów i farmaceutów (pkt 6), wdroży ogólnokrajowy system rejestracji (pkt 8) i przeniesie część świadczeń do przychodni podstawowej opieki zdrowotnej (pkt 9) (deklaracja programowa 2025, „Zdrowie ponad zyski”). Odpowiedź w barometrze dopowiada, co z tego ma wyniknąć dla kolejek.

Dzięki poszerzeniu i przenoszeniu kompetencji i zadań między zawodami medycznymi zlikwidujemy „pętle kolejkowe” w ochronie zdrowia. Ograniczymy w ten sposób liczbę bezsensownych wizyt lekarskich „po pieczątkę”. Wykorzystamy możliwość zlecenia dodatkowych badań przez diagnostę laboratoryjnego czy wystawiania recept, skierowań przez pielęgniarki i fizjoterapeutów. Poszerzymy zadania farmaceutów.— Odpowiedź Partii Razem w barometrze politycznym zarobkilekarzy.pl (6.11.2026), obszar 04 „Dostęp i kolejki”, zarobkilekarzy.pl

Czas lekarzy jako samotnych kowbojów się skończył – nowoczesna medycyna wymaga zgranego, dobrze zintegrowanego zespołu specjalistów z różnych zawodów medycznych o różnych umiejętnościach, wspólnie dbających o dobro pacjenta.— Odpowiedź Partii Razem w barometrze politycznym zarobkilekarzy.pl (6.11.2026), obszar 02 „Kadry”, zarobkilekarzy.pl

Kompleksowy plan partia wiąże z przeglądem podziału zadań. Najpierw ma przyjść przegląd możliwych zmian w podziale zadań, potem, „w porozumieniu z przedstawicielami personelu ochrony zdrowia”, kompleksowy plan przenoszenia i poszerzenia kompetencji. Farmaceuci, diagności, ratownicy i fizjoterapeuci mają w nim, tak jak pielęgniarki, zmniejszać „popyt na drogą pracę lekarzy”, na przykład w ramach opieki farmaceutycznej czy przez zlecanie dodatkowych badań przez diagnostów. Terminy i spodziewane oszczędności NFZ pozostają w tej zapowiedzi nieokreślone. Przenoszenie kompetencji jest jednym z kilku narzędzi na kolejki obok krajowego systemu rejestracji i finansowania na poziomie co najmniej 8% PKB, do którego w budżecie na 2027 r. brakuje według Razem 78 mld zł (barometr zarobkilekarzy.pl, obszar 01).

Wizyta „po pieczątkę”. Jak Razem chce rozplątać pętle kolejkowe